Fitness - Διατροφή

Βασιλικός πολτός, ο «βασιλιάς» της διατροφής

73

Ο βασιλικός πολτός είναι κρεμώδης ουσία που παράγεται από τις μέλισσες ως τροφή για τη μελλοντική βασίλισσα. Εκκρίνεται από ειδικούς αδένες του φάρυγγα των εργατριών μελισσών και από αυτή την άποψη διαφέρει από το μέλι, αφού αυτό δεν εκκρίνεται από το σώμα των μελισσών και θεωρείται ελιξήριο υγείας και νεότητας και όχι άδικα αφού αποτελεί μία «βόμβα» πολύτιμων συστατικών. Με τον βασιλικό πολτό τρέφονται οι προνύμφες μελισσών, οι οποίες ως τέλεια έντομα θα γίνουν βασίλισσες. Οι προνύμφες αυτές αρχικά δεν διαφέρουν από αυτές που γίνονται και οι εργάτριες, αλλά υπό την επίδραση του βασιλικού πολτού μεγαλώνουν σε βασίλισσες.

Ο βασιλικός πολτός είναι πηγή πρωτεϊνών, αμινοξέων, λιπιδίων, βιταμινών και μεταλλικών στοιχείων. Είναι διαδεδομένη η αντίληψη ότι έχει κάποια ευεργετική επίδραση στον άνθρωπο.
Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε, είχε ως στόχο να προσδιορίσει τα κύρια αλλεργιογόνα του. Ο υψηλός επιπολασμός των θετικών δερματικών δοκιμασιών με βασιλικό πολτό αναφέρθηκε μεταξύ πληθυσμών, σε χώρες κατανάλωσής του. Εντοπίστηκαν θραύσματά του στις κυριότερες πρωτεΐνες του βασιλικού πολτού 1 και 2 (MRJ1) και (MRJ2). Εν κατακλείδι, τα κύρια αλλεργιογόνα του βασιλικού πολτού ήταν τα MRJ1 και MRJ2 στο πληθυσμό ασθενών.

Σε δοκιμές με δερματικά τσιμπήματα που έγιναν με εκχύλισμα βασιλικού πολτού, συμπεριλαμβανομένου του μελιού, μόνο το ποτό του βασιλικού πολτού παρουσίασε θετική αντίδραση με μορφή αναφυλαξίας. Συνεπώς, ο βασιλικός πολτός θα πρέπει να θεωρείται ως αιτιολογικό αλλεργιογόνο τρόφιμο με επαγόμενη αναφυλαξία.

Ο βασιλικός πολτός έχει χρώμα λευκό/φαιό έως κίτρινο/φαιό. Έχει όξινη γεύση, λόγω του πολύ χαμηλού PH (2,5-4), υπόπικρη και ιδιάζουσα οσμή. Η υφή του είναι ζελατινώδης παχύρρευστη αλλά με την πάροδο του χρόνου μεταβάλλεται σε συμπαγή. Το χρώμα και η γεύση του βασιλικού πολτού είναι δείκτης της φρεσκότητας και της καταλληλότητας του. Σε περίπτωση που εκτεθεί σε φως ή αέρα μπορεί να γίνει ανοικτό κίτρινο ή σκούρο γκρι. Η αλλαγή αυτή οφείλεται σε ένζυμα τα οποία οξειδώνουν κάποιες ουσίες του βασιλικού πολτού καταστρέφοντας τα πολύτιμα συστατικά του. Γι’ αυτό πρέπει να φυλάσσεται σε γυάλινο φιαλίδιο σκούρου χρώματος.

Βιταμίνες
Ο βασιλικός πολτός περιέχει τις βιταμίνες Β1, Β2, Β3, Β4, Β5, Β6, Β7, Β8, Β9, Β12 και C. Το παντοθενικό οξύ (Β5) παίζει μεγάλο ρόλο στο μεταβολισμό των προνυμφών που βρίσκονται στην ανάπτυξη.

Μεταλλικά στοιχεία
Στον βασιλικό πολτό έχουν ανιχνευθεί τα εξής μεταλλικά στοιχεία: νάτριο, κάλιο, σίδηρος, ασβέστιο, ψευδάργυρος, χρώμιο, μαγγάνιο και νικέλιο.

Αμινοξέα
Έχουν ταυτοποιηθεί 29 αμινοξέα, τα πιο σημαντικά είναι το ασπαρτικό και το γλουταμινικό οξύ. Όλα τα απαραίτητα αμινοξέα για τον άνθρωπο υπάρχουν στον βασιλικό πολτό και μάλιστα σε επαρκείς αναλογίες.

Λιπαρά Οξέα
Το κυριότερο είναι το 10-υδροξυ-δεκενοϊκό οξύ, το οποίο έχει αντιβακτηριακές και μυκητοκτόνες ιδιότητες. Επίσης περιέχει υδροξύ-λιπαρά οξέα και δικαρβοξυλικά οξέα

Σάκχαρα
Τα σάκχαρα που έχει ο βασιλικός πολτός αποτελούνται κυρίως από φρουκτόζη και γλυκόζη, σε ποσοστό 90%, σε αναλογία παρόμοια με αυτή που έχει το μέλι.

Ποιους ωφελεί

Παιδιά
-με αναιμία
-που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη
-που προετοιμάζονται για εξετάσεις
-που βρίσκονται στην ανάρρωση

Ενήλικες
-για την πρόληψη εποχιακών ιώσεων
-κατά της κατάθλιψης, άγχους, στρες
-κατά της δυσκοιλιότητας
-κατά της ανικανότητας και της στειρότητας
-κατά των συμπτωμάτων που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση
-κατά της αθηροσκλήρωσης (έλεγχος των επιπέδων της χοληστερόλης)
-κατά της κόπωσης
-κατά του υποσιτισμού και της νευρικής ανορεξίας
-κατά του Parkinson
-κατά του Alzheimer
-κατά της υπέρτασης
-κατά του σακχαρώδη διαβήτη

Ηλικιωμένους
-για ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και λόγω της αντιμικροβιακής δράσης (κυρίως έναντι στρεπτόκοκκων, σταφυλόκοκκων και Ε.coli)
-κατά του πονοκεφάλου
-μειώνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου
-μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης
-κατά των καταγμάτων των οστών
-κατά των φλεγμονών
-βελτιώνει τη μνήμη ευεργετικό σε περιπτώσεις μειωμένης μνήμης
-κατά του άσθματος και των αλλεργιών

Δοσολογία
Συστήνεται ένα κουταλάκι το πρωί και ενώ είστε νηστικοί κάτω από τη γλώσσα μέχρι να διαλυθεί. Τα παιδιά πρέπει να παίρνουν μισό κουταλάκι και οι αθλητές και ασθενείς έως και δύο.

Παρενέργειες
Μπορεί να υπάρξει αλλεργική αντίδραση και να είναι δριµεία. Έχει παρατηρηθεί απειλητικός για τη ζωή βρογχόσπασµος σε ασθενείς µε άσθµα µετά από χρήση βασιλικού πολτού.

Ο βασιλικός πολτός είναι υπεύθυνος σε τουλάχιστον µία περίπτωση για αναφυλακτική αντίδραση (Vittek et al, 1995) συνεπώς τα άτομα με άσθμα θα πρέπει να προσέχουν.

Δεν έχουν αναφερθεί παρενέργειες κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό.