Ταξίδι

Οδοιπορικό στην Μαγική Κρήτη: «Το Ρέθυμνο της Καρδιάς μας»- μέρος 2ο!

57

«Το Ρέθυμνο μες την καρδιά είναι το φυλακτό μου

κι είμαι περήφανη γι΄αυτό που είναι το χωριό μου».

 Γράφει η Πηνελόπη Κοφιάνη

Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Λασίθι. Τέσσερις λέξεις στη σειρά· το μαγικό μας ξόρκι. Τέσσερα κομμάτια γης στη σειρά, ποτισμένα με αλυκό, πελαγίσιο νερό· το μαγικό μας φίλτρο. Κι εγένετο… η Κρήτη. Τι λέτε; Ξετυλίγουμε την κλωστή απ’ την ανέμη, να βρούμε την μαγεία την κρυμμένη;

Μαγείας συνέχεια λοιπόν…

Αμάριο, Μυλοπόταμος, Ανώγεια είναι τα μέρη, που θα επισκεφθούμε στο πέμπτο κομμάτι του οδοιπορικού μας στην Κρήτη. Με άλλα λόγια, θα ξετυλίξουμε μαζί και την υπόλοιπη κλωστή την τυλιγμένη, στην μαγική Ρεθυμνιώτικη ανέμη.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Δήμος Αμαρίου

Μεταξύ Ψηλορείτη και όρους Κέδρος διεισδύει μια κατάφυτη κοιλάδα, μια καταπράσινη αιώρα, που το ήρεμο κι απαλό ταλάντευμά της, μας αφήνει να γνωρίσουμε την ανόθευτη ομορφιά της κρητικής ψυχής. Το όνομα αυτής Αμάρι. Για το όνομα αυτό υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Μία από αυτές αφηγείται, πως προέρχεται από την λατινική λέξη amare, που σημαίνει αγαπώ. Και πώς να μην αγαπήσουμε το Αμάρι, αφού εκεί χτυπάει η καρδιά του Ρεθύμνου. Αν θέλουμε να νιώσουμε τί είναι η πατροπαράδοτη φιλοξενία κι η αγάπη για τον τόπο τον ίδιο, αν θέλουμε να γευτούμε μέρη, με πλούσιες φυσικές ομορφιές και παραδοσιακό τρόπο ζωής, που ο τουρισμός δεν κατάφερε ακόμα, να αλλοτριώσει, τότε σίγουρα θα αφεθούμε στο γαλήνιο λίκνισμα της μαγικής αυτής αιώρας.

Στο Αμάρι τα ίχνη της ανθρώπινης δραστηριότητας χρονολογούνται από την Νεολιθική εποχή (6.000 π.Χ.). Επίσης, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως λείψανα από τους υστερομινωϊκούς έως τους ενετικούς χρόνους. Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς εξάλλου, αφού η αρχαία Σύβριτος υπήρξε μία από τις αρχαιότερες πόλεις της Δυτικής Κρήτης κι η περιοχή του Αμαρίου, από την Μινωική περίοδο ακόμα, ήταν μια φυσική έξοδος ή πέρασμα προς τις βόρειες και δυτικές περιοχές του νησιού.

Τα παραπάνω μπορεί να δείχνουν έναν τόπο αρχέγονο, ο οποίος όμως δεν είναι σε καμία περίπτωση γερασμένος.Τα πανέμορφα Αμαριώτικα χωριά σφίζουν πάντα από αρώματα, ήχους και χρώματα. Σ’αυτά, οι μυρωδιές της πεντανόστιμης κρητικής κουζίνας, με κυρίαρχες αυτές του θυμαριού και του μάραθου, τυλίγουν απαλά τον ρυθμικό χτύπο της καμπάνας από τον παπά του χωριού. Αυτός, ζυμώνεται με τις φωνές από τα πετρόκτιστα σπίτια των ντόπιων, που μόνο κάποια στενά δρομάκια τα χωρίζουν μεταξύ τους και μαζί με τα βελάσματα των προβάτων στο τρικούβερτο γλέντι της Κουράς, στα τέλη Μαΐου, συνθέτουν την ζωντανή μουσική του τόπου αυτού. Κι έρχεται κι η φύση, με όλη την χρωματική της παλέτα εν δράσει, να δέσει αρμονικά μεταξύ τους ήχους κι αρώματα, μουσικές και μυρωδιές. Η φύση, που μπορεί να μην έδωσε σ’ αυτόν τον τόπο τις υπέροχες ακτογραμμές της, αλλά τον αποζημίωσε, χαρίζοντάς του τις εναλλακτικές ομορφιές της.

Οι Αμαριώτες μας καλούν, να περπατήσουμε μαζί τους το μικρό αλλά κατάφυτο Φαράγγι Πατσού. Αν τα πανύψηλα πλατάνια του και το ποτάμι που το διαρρέει δεν μας δροσίσουν αρκετά, τότε μας παρακινούν να φτάσουμε μέχρι το Φράγμα Ποταμών, την πανέμορφη τεχνητή αυτή λίμνη, που φιλοξενεί η κοιλάδα των Ποταμών. Περπατάμε μαζι τους το Φαράγγι Πλατανίων με την πλούσια βλάστηση και τη Σπηλιά του Πάνα, όπου εκεί, σύμφωνα με τη μυθολογία, γεννήθηκε ο αρχαίος θεός και διασχίζουμε μαζί τα τοξωτά λιθόχτιστα γεφύρια του Πλατύ Ποταμού. Σκύβουμε και πίνουμε κρυστάλλινο νερό από τις πέτρινες κρήνες στην πλατεία του υπέροχου χωριού Μέρωνα, που αγναντεύοντας την κοιλάδα του Αμαρίου από ψηλά, στέκει με δέος απέναντι στην επιβλητική όψη του Ψηλορείτη. Κι αν τύχει να είναι Αύγουστος, τότε οι Αμαριώτες μας διδάσκουν και τα παραδοσιακά κρητικά όργανα στο Μουσικό Διδασκαλείο τους, που γίνεται εκεί. Με μεγάλο καμάρι μας δείχνουν το μεγαλόπρεπο πέτρινο καμπαναριό στο ομώνυμο χωριό τους, αλλά και τους αρχαιολογικούς χώρους Αποδούλου, Μοναστηρακίου κι αρχαίας Συβρίτου. Τέλος, μας ξεναγούν και στα υπόλοιπα αξέχαστα ορεινά χωριά τους (Φουρφουράς, Πλατάνια, Καλογέρου, Θρόνος, Κουρούτες, Αποδούλου, Πλάτανος, Λοχριά, Πατσός, Βισταγή, Νίθαυρη, Γερακάρι, Ανω Μέρος, Ελένες, Βρύσες, Οψιγιάς, Μοναστηράκι, Λαμπιώτες, Πετροχώρι, Βιζάρι, Βολιώνες, Απόστολοι, Αγία Παρασκευή, Αγία Φωτεινή, Άγιος Ιωάννης, Μεσονήσια, Παντάνασσα), όπου εκεί πια μας αποχαιρετούν. Αλλά για εμάς, σειρά έχει ο…

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Δήμος Μυλοποτάμου

Γεροπόταμος, Αυλοπόταμος, Μυλοπόταμος. Τρία διαφορετικά προσωνύμια για έναν και μόνο ποταμό. Κι από το τελευταίο, βαφτίζεται ολόκληρος ο δήμος. Όλη η περιοχή, είναι ένα φυσικό τοπίο µμοναδικής ομορφιάς. ενταγμένη στο Φυσικό Γεωπάρκο του Ψηλορείτη, που προστατεύεται από την Unesco. Κάποιες από τις εκτάσεις της ανήκουν στο Δίκτυο Natura 2000, ενώ υπάρχουν κι αυτές, που είναι χαρακτηρισµένες ως Καταφύγια Άγριας Ζωής κι ως Περιοχές Ιδιαίτερης Προστασίας για την Ορνιθοπανίδα.

Γραπτές ιστορικές πηγές και σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα μας φανερώνουν, ότι ο Μυλοπόταμος κατοικείται από την αρχαιότητα. Εξάλλου η κληρονομιά του αρχαίου μας πολιτισμού είναι κι εδώ ιδιαίτερα έκδηλη. Μινωικός Τάφος των Μαργαριτών, Υστεροµινωικός θαλαµοειδής τάφος των Αγγελιανών, οι Μινωικοί οικισμοί στους Αγίους Πατέρες και στους Γαλήνους, η αρχαία πόλη Όαξος (σημερινή Άξος), όπου εκεί συναντάμε και τα περίφηµα Ελληνόσπιτα, τα ταφικά µνηµεία. Σημαντικότερη κληρονομιά όμως, θεωρείται ο αρχαιολογικός χώρος στην Ορθή Πέτρα, στη νεκρόπολη της Ελεύθερνας, μια ανασκαφή που περιλαμβάνεται στις 10 καλύτερες παγκοσμίως για το 2010. Κι επισφράγιση όλων των παραπάνω; Η αρχαία παγανιστική συνήθεια των ευχών, που αναβιώνει στην πόλη Αυλών (θέση Γρίβιλα), µε το δέσιµο ενός πανιού στη δενδροειδή τραµιθιά (αγριοφυστικιά).

Σ’ αυτόν τον τόπο βρίσκονται επίσης, δύο από τα σημαντικότερα σπήλαια, όχι μόνο της Κρήτης, αλλά κι ολόκληρης της Ελλάδας. Το σπήλαιο του Μελιδονίου ή αλλιώς Γεροντόσπηλιος υπήρξε ένα από τα τέσσερα μεγάλα λατρευτικά σπήλαια της αρχαιότητας, καθώς ο μυθικός χάλκινος γίγαντας Τάλως, δώρο του θεού Ήφαιστου στον βασιλιά Μίνωα, λατρευόταν εδώ. Η πρώτη του αίθουσα είναι μία από της μεγαλύτερες της Κρήτης με μεγάλων διαστάσεων σπηλαιολογικό διάκοσμο. Το σπήλαιο των Ζωνιανών Μυλοποτάμου από την άλλη, ή κατά τους ντόπιους «του Σφεντόνη η τρύπα», βρίσκεται κοντά σε μια πηγή γάργαρου νερού, στη θέση Σκαφίδια. Πρόκειται κι εδώ για ένα μεγάλο σπήλαιο, με έκταση 3.000 τ.μ. περίπου με πολλούς θαλάμους, που διαδέχονται ο ένας τον άλλο. Οι ντόπιοι μας λένε, πως αν κάποιος είναι αλαφροΐσκιωτος, ή Σαββατογεννημένος, ή απλά τυχερός, μπορεί και να δει την «πληγωμένη νεράιδα» του θρύλου, που κρύβεται μέσα στο σπήλαιο εδώ και πολλά χρόνια. Σύμφωνα μ’ αυτόν, μια νεράιδα έβγαινε κάθε μέρα την ίδια ώρα από το σπήλαιο και πήγαινε στην πηγή με το γάργαρο νερό, για να λουστεί. Ένας βοσκός, την είχε δει πολλές φορές κι ήθελε να την πλησιάσει, αλλά εκείνη του ξέφευγε κι εξαφανιζόταν. Ώσπου μια μέρα, με το που την είδε, την χτύπησε με μια πέτρα με την πάνινη σφεντόνα του κι εκείνη κρύφτηκε μέσα στο σπήλαιο και δεν ξαναφάνηκε ποτέ.

Αφήνοντας όμως πίσω μας μυθολογία και θρύλους, να εναλλάσσονται με την φυσική ομορφιά και τη διασκέδαση, μέσα στις υπέροχες διαδρομές μας, βρίσκουμε ξαφνικά μπροστά μας, τα επτά συν άλλα επτά θαύματα του Μυλοπόταμου και θέλουμε να τα εξερευνήσουμε όλα τώρα, ένα προς ένα. Παραλίες Σκεπαστής. Ένα σύμπλεγμα απόκρημνων και δυσπρόσιτων ακτών ( Κουκίστρες, Αγία Παρασκευή, Μπουγάζι, Άγιος Νικόλαος), που αποτελείται από μικρές απομονωμένες παραλίες, με βραχώδη βυθό και βαθιά, πεντακάθαρα νερά. Δαφνόρουμα. Η παραλία με τον πετρώδη βυθό, που περικλείεται από εντυπωσιακούς βράχους, φτιαγμένους από διαδοχικές πλάκες πετρωμάτων. Οι μικρές της σπηλιές μας προσφέρουν την σκιά τους κι ο μεγάλος γκρεμός στο δυτικό της άκρο με τη λεία επιφάνειά του, ο «καθρέπτης», όπως τον ονομάζουν οι ντόπιοι, μας κόβει την ανάσα στην θέα του. Άγιος Νικόλαος στο Μπαλί. Το φυσικό λιμανάκι, στο οποίο καταλήγει μια καταπράσινη ρεματιά, με βράχια από πλακώδη ασβεστόλιθο, που σχηματίζουν μικρές σπηλιές. Του Μαλιού το Ρυάκι (Σπηλιές). Απόμερη, σχετικά άγνωστη παραλία, σχηματισμένη στον μυχό ενός μικρού κόλπου. Με βότσαλο και πεντακάθαρα βαθιά νερά και με ψηλούς κατακόρυφους βράχους, είναι ιδανική για ευχάριστες εξαφανίσεις. Παραλίες Γλάρου. Το σύμπλεγμα των παραλιών Κατεβατή, Γλάρος και Παναγιά Χαρακιανή. Εδώ θα έρθουμε για απομόνωση, ψάρεμα, μάσκα και ψαροτούφεκο, αλλά και για βόλτα στο νησάκι του Γλάρου, με τα πράσινα πετρώματα, που χωρίζεται από την ομώνυμη παραλία με ένα πολύ στενό κανάλι. Παραλίες Μπαλίου. Η συστάδα των οργανωμένων παραλιών Λιβάδι, Βαρκότοπος, Λιμάνι, Καραβοστάσης, που είτε με το βότσαλο, είτε με την άμμο τους, σίγουρα όμως με τα πεντακάθαρα νερά τους, μας προσφέρουν διασκέδαση κι ανέσεις. Γεροπόταμος. Η αμμουδερή, οργανωμένη, παρ’ όλα αυτά ήρεμη παραλία, με το ομώνυμο ποτάμι να εκβάλει σ’ αυτήν. Φόδελε. Η μεγάλη αμμουδιά, που είναι εκτεθειμένη στους βοριάδες, με το δυτικό της κομμάτι να είναι οργανωμένο και το ανατολικό, χωρίς οργάνωση, ιδανική για απομόνωση. Πανόρμου. Το φυσικό λιμάνι με τα ρηχά, ήρεμα, αλλά καθαρά νερά. Καλό Χωράφι. Ο γραφικός κόλπος με την βοτσαλωτή παραλία και τον πολύ λίγο κόσμο.Αλμυρίδα και Αλυκή. Η πρώτη, με άμμο, βραχώδη βυθό κι αλμυρίκια να προσφέρουν τη δροσιά τους. Η δεύτερη επίσης με άμμο, αλλά οργανωμένη και με ρηχά νερά. Παραλίες Προπατούμενου. Τρία διαδοχικά βοτσαλωτά κολπάκια, με καταπληκτικά νερά, γεμάτα από απομεινάρια της μινωικής εποχής και το κάθε ένα τελείως διαφορετικό από το άλλο. Παραλίες Κορακιάς. Οι τρεις συνεχόμενοι κολπίσκοι με άμμο και κροκάλες, ανοιχτές στα καλοκαιρινά μελτέμια. Παντελώς απόμερες, αλλά κι άγνωστες στους πολλούς, είναι ό,τι ακριβώς χρειαζόμαστε, αν ψάχνουμε την πλήρη απομόνωση. Πέρα Γαλήνοι. Ο απόμερος όρμος με την άμμο και τα πολλά βραχάκια στο βυθό.

Κι αφού η εξερεύνησή μας εδώ τελείωσε, σειρά έχει ο…

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

 Δήμος Ανωγείων

«….Τα Ανώγεια είναι ο πρώτος τόπος που συναντάς όταν κατεβαίνεις από τον ουρανό…» λέει ο Λουδοβίκος των Ανωγείων. Άραγε, υπάρχει φράση, που θα μπορούσε να περιγράψει καλύτερα την Άνω Γη (Ανώγεια) της Ίδης ή Ψηλορείτη, της Μάνας Γης, που γέννησε τους ελληνικούς μύθους; Οι Ανωγειανοί, σύμφωνα με την μυθολογία, κατάγονται από τους αρχαίους Κουρήτες και τους Ιδαίους Δακτύλους, τους δαίμονες, στους οποίους εμπιστεύθηκε η Ρέα την προστασία του βρέφους της, του θεού Δία, από το μένος του Κρόνου. Οι ατίθασοι, υπερήφανοι, απείθαρχοι, με σπάνιες αρετές Ανωγειανοί μας καλώς ορίζουν στον τόπο τους, μας ξεναγούν στα μέρη τους και μας ταξιδεύουν στην ιστορία τους.

Πρώτη μας στάση στην ανηφορική μας διαδρομή για τον ανεξάντλητο σε εκπλήξεις Ψηλορείτη, είναι η Ζώμινθος. Μια μοναδική αρχαία θέση, με τοπωνύμιο την προελληνική αυτή λέξη, που άντεξε στο χρόνο. Εδώ, μόλις λίγα χρόνια πριν, εντοπίστηκε ένας μεγάλος αρχαιολογικός χώρος. Το τεράστιο μινωικό κτίριο κι ο οικισμός με το νεκροταφείο που το περιβάλλουν, σταθμοί προς το Ιδαίον Άντρον από την αρχαιότητα, περιμένουν τη μελλοντική τους ανασκαφή. Οι Ανωγειανοί μας εξηγούν, ότι το πρόγραμμα ανάδειξης των αρχαιολογικών δρυμών στον Ψηλορείτη, που δρομολογεί τις ανασκαφές, δίνει προτεραιότητα στη διάσωση του πλούτου των βουνών και στην αναβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος. Ένας μεγάλος κράταιγος 12 μέτρων, που έχει χαρακτηριστεί μνημείο της Φύσης, μόλις 30 μέτρα από την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου, μας επικυρώνει τα λεγόμενά τους. Αφού θαυμάσουμε λοιπόν την Ζώμινθο με τις αρχαιότητες και τις φυσικές της ομορφιές κι αφού ξαποστάσουμε εκεί, πίνοντας άφθονο τρεχούμενο νερό από την πηγή της, συνεχίζουμε τον ανηφορικό μας δρόμο, με προορισμό το οροπέδιο της Νίδας.

Στο οροπέδιο αυτό, που βρίσκεται στο κέντρο περίπου του Ψηλορείτη ή Ίδη, η μυθολογία μας θέλει την θεά Δήμητρα, να ερωτεύεται τον θνητό Ιασίωνα. Κι ο Χαρίδημος όμως, ο ήρωας από τον θρύλο του Ερωτόκριτου, εδώ έσμιγε με την αγαπημένη του. Εδώ, βρίσκουμε επίσης και τα χαρακτηριστικής αρχιτεκτονικής ξερολιθικά Μητάτα, τα οποία χρησιμοποιούνται από βοσκούς για εποχιακή κατοικία. Από τα δυτικά του οροπεδίου αυτού ξεκινά κι η κλασική διαδρομή του ορειβατικού μονοπατιού Ε4 για την κορυφή Ίδα του Ψηλορείτη. Πήρε δε το όνομά του από την συνεκφορά των λέξεων «στην Ίδα». Αυτό που εντυπωσιάζει τα μάτια μας, είναι το χρυσοπράσινο χρώμα, που της χαρίζει το αγριόχαρτο νεβρίδα, που φυτρώνει εκεί κι η πανέμορφη θέα, ενός τοπίου μυστικιστικού κι απόκοσμου. Έρχεται όμως κι η ώρα να αφήσουμε πίσω μας την Νίδα, για να ακολουθήσουμε και πάλι την ανηφορική μας διαδρομή, που θα μας οδηγήσει αυτή τη φορά στο Ιδαίον Άντρο.

Στα 1.498,9 μ. ύψος και μέσα στα σπλάχνα του ιερού για τους Κρήτες βουνού, του όρους Ίδη, βρίσκεται η σπηλιά, που, σύμφωνα με τον μύθο, έμελλε να γίνει ο τόπος γέννησης κι ανατροφής του Δία. Στην είσοδο αυτού του σπηλαίου έκρουαν τα σπαθιά τους πάνω σε ασπίδες οι Κουρήτες, για να μην ακούγεται το κλάμα του Κρηταγενή, λίγο πριν χορτάσει την πείνα του με το κέρας της Αμάλθειας. Αυτό το σπήλαιο επισκεπτόταν κι ο Μίνωας κάθε εννέα χρόνια, σύμφωνα με τον Όμηρο, για να του δώσει ο Δίας τους νόμους του και να κυβερνήσει. Εδώ, ως ακόλουθοι του Μίνωα, έφτασαν και χιλιάδες προσκυνητές με λυχνάρια στα χέρια τους. Στο Ιδαίον Άντρο, που η ζωή του αρχίζει στο τέλος της 4ης χιλιετίας π.Χ. και συνεχίζεται από τότε αδιάσπαστη.

Από το σημείο αυτό κι έπειτα, η συνέχεια της διαδρομή μας μόνο κατηφορική θα μπορέσει να είναι. Επομένως κι έχοντας πάντα δίπλα μας τους ορεσίβιους Ανωγειανούς κατηφορίζουμε πια, ακούγοντάς τους, να μας μιλάνε για τα τρία ολοκαυτώματα των Ανωγείων. Το πρώτο στις 14 Ιουλίου του 1822 από τον Σερίφ Πασά, το δεύτερο τον Νοέμβριο του 1867 από τον Ρεσίζ πασά και το τρίτο από τους Ναζί κατά την διάρκεια του Β΄Παγκόσμιου Πόλεμου, που ξεκίνησε στις 13 Αύγουστου 1944 κι έληξε στο τέλος του ίδιου μήνα.

Συνεπαρμένοι και συγκλονισμένοι από τις αφηγήσεις τους, δεν έχουμε καν αντιληφθεί, πως βρισκόμαστε κιόλας να περπατάμε ανάμεσα από τα στενά σοκάκια, τα καμαροσκέπαστα εκκλησάκια και τις όμορφες πλατείες των Ανωγειανών χωριών. Σ’ ένα από αυτά, στο Λιβάδι, περνάμε από την γραφική πλατεία του Περαχωριού κι επισκεπτόμαστε το πατρικό σπίτι του Νίκου Ξυλούρη και το μουσείο λαϊκής τέχνης του Μιχάλη Σκουλά. Εκεί, καθόμστε σ’ ένα από τα παραδοσιακά καφενεία ή τα ταβερνάκια της πλατείας και μεταξύ καφέ και ρακής συνειδητοποιούμε πια, γιατί ο Ψηλορείτης, πέρα από ύλη και δύναμη, είναι και η ψυχή της Κρήτης.

Και κάπως έτσι, ξετυλίξαμε πια όλη την κλωστή της Ρεθυμνιώτικης μας ανέμης. Η μαγεία όμως παραμένει…

«Στο Ρέθυμνο θα κατεβώ, για να σε συναντήσω

κανένας δε με σταματά, μαζί σου εγώ θα ζήσω».